8 Κλειδιά που «ξεκλειδώνουν» την επικοινωνία με το έφηβο παιδί σας

Ξέρετε ποιο είναι το παράδοξο στην επικοινωνία της εφηβείας; 

είναι ότι ενώ οι έφηβοι δε σταματάνε να μιλάνε με τους φίλους τους στο τηλέφωνο, με sms, μέσω facebook, skype ή άλλων μέσων, δε μιλάνε στους γονείς τους!  Αυτή η έλλειψη επικοινωνίας προκαλεί εκνευρισμό ή ακόμα και θυμό σε πολλούς γονείς, αλλά και την αίσθηση ότι είναι αποκλεισμένοι από τον κόσμο των έφηβων παιδιών τους.  Οι παρακάτω είναι δοκιμασμένες στρατηγικές που θα ενθαρρύνουν το έφηβο παιδί σας να ανοιχτεί και να σας μιλήσει.

1. Ακούστε με Προσοχή

Πριν μου πείτε «σιγά τη συμβουλή!» παρατηρήστε τον εαυτό σας: πόσες φορές έχει ξεκινήσει το έφηβο παιδί σας να σας λέει κάτι για να το διακόψετε με τη γνώμη σας, με τη συμβουλή σας, με κάποιο σχόλιο ή ακόμα και με κάποιο συναισθηματικό ξέσπασμα δικό σας; Σταματήστε αυτές τις συμπεριφορές!  Άμεσα!  Ακούστε το παιδί σας προσεκτικά, αφήστε το να ολοκληρώσει και στο τέλος συνοψίστε αυτά που σας είπε λέγοντας κάτι τύπου «αν κατάλαβα λοιπόν, μου λες ότι…» και λέτε αυτό που σας είπε, με τα δικά του λόγια.  Αυτό βοηθά το παιδί να καταλάβει ότι πραγματικά το ακούτε και ενδιαφέρεστε για όσα σας λέει.

2. Φερθείτε στο Έφηβο Παιδί σας Καλύτερα απ’ ότι στους Ξένους

Ένα ελληνικό χαρακτηριστικό –πιθανότατα και παγκόσμιο- είναι ότι οι άνθρωποι τείνουν να φέρονται καλύτερα στους ξένους παρά στους κοντινούς τους ανθρώπους!  Συχνά είμαστε πιο ευγενικοί και ανεκτικοί προς ξένους παρά προς τους οικείους μας, με τους οποίους γινόμαστε ειρωνικοί, σαρκαστικοί ή απόλυτοι.  Είναι λοιπόν σημαντικό να δείχνετε σεβασμό στο παιδί σας ώστε να νιώθει άνετα μαζί σας, ότι μπορεί να σας εμπιστευτεί και να μοιραστεί τα δικά του μαζί σας.

3. Επικυρώστε τα Συναισθήματα του Έφηβου Παιδιού σας

Δώστε στο παιδί σας να καταλάβει ότι αντιλαμβάνεστε πώς αισθάνεται, ακόμα και αν δε συμφωνείτε μαζί του.  Έτσι, όταν το παιδί σας πει ότι είναι πολύ στεναχωρημένο με κάτι το οποίο εσείς θεωρείτε ότι είναι μικροπράγμα και δεν αξίζει να στεναχωριέται κανείς μαζί του, δε χρειάζεται να πείτε τη γνώμη σας, αλλά να επικυρώσετε το συναίσθημα του παιδιού σας: «καταλαβαίνω ότι έχεις στεναχωρεθεί πολύ με το τάδε ζήτημα». Στην ουσία επιτρέπετε στο παιδί σας να αισθανθεί όπως αυτό επιλέγει και χωρίς να το πατρονάρετε.

4.  Αλλάξτε τον Τρόπο Επικοινωνίας σας

Αν θεωρείτε ότι δεν έχετε καλή επικοινωνία με το παιδί σας και εξακολουθείτε να το βομβαρδίζετε με ερωτήσεις ή να κάνετε μία από τα ίδια που κάνατε ως τώρα, να είστε σίγουροι ότι θα συνεχίσετε να μην έχετε το ζητούμενο αποτέλεσμα.  Για να πάρετε διαφορετικό αποτέλεσμα, θα πρέπει να ακολουθήσετε διαφορετική στρατηγική.  Ακολουθώντας το ίδιο μοτίβο επικοινωνίας μέχρι τώρα θα σας φέρει τα ίδια αποτελέσματα, δηλαδή μη επικοινωνία.  Δοκιμάστε νέους τρόπους προσέγγισης του παιδιού σας με αυθεντικό τρόπο και από καρδιάς.

5. Να Ακούτε Περισσότερο και να Μιλάτε Λιγότερο

Δέστε το από τη δικά σας οπτική γωνία: ποια ήταν η τελευταία φορά που κάποιος σας έκανε ένα μακρύ, καταπιεστικό, ανελέητο κήρυγμα και αρνητική κριτική και εσείς μετά από αυτό αλλάξατε συμπεριφορά;  Το πιθανότερο είναι ότι ποτέ δε σας έχει συμβεί κάτι τέτοιο, άρα η ίδια προσέγγιση από μέρους σας προς το παιδί σας είναι εξίσου πιθανό ότι θα φέρει τα ίδια μηδενικά αποτελέσματα.  Μάθετε να ακούτε τι έχει να πει το παιδί σας.  Δεχτείτε ότι θα κάνει λάθη για να μάθει.  Ρωτήστε το αν μπορείτε να κάνετε κάτι.  Δηλώστε του ότι είστε εκεί, βράχος ακλόνητος.  Πέστε του με λόγια και δείξτε του με έργα ότι το αγαπάτε.

6. Κάντε Στρατηγικές Ερωτήσεις που Βοηθούν το Παιδί να Βρει μόνο του την Απάντηση

Προτιμήστε τις ανοιχτές ερωτήσεις και ερωτήσεις που δε σηκώνουν ένα σκέτο ναι/όχι για απάντηση.  Όταν το παιδί σας λέει το πρόβλημά του ακούστε προσεκτικά και αντί να προσφέρετε τη γνώμη σας ή βοήθεια άμεσα δοκιμάστε μια διαφορετική μέθοδο: κάντε του μαιευτικές ερωτήσεις, δηλαδή ερωτήσεις που το βοηθούν να βρει μόνο του τις σωστές απαντήσεις και λύσεις.  Προσεγγίστε το θέμα με ενδιαφέρον και περιέργεια και όχι κατηγορώντας το παιδί σας, ξεκινώντας να του λύσετε εσείς το πρόβλημα ή να του κάνετε κήρυγμα.  σχετίζονται με τα ενδιαφέροντά του questions that encourage your teen to talk to you.

7. Μπείτε στη Διαδικασία Επίλυσης Προβλημάτων Συνεργατικά

Η εξελικτική περίοδος της εφηβείας απαιτεί από το παιδί να μάθει νέες δεξιότητες και να ανεξαρτητοποιηθεί.  Μέρος αυτής της πορείας είναι να μάθει να αξιολογεί και να λύνει μόνο του τα προβλήματα που προκύπτουν.  Δώστε βασικές αρχές επίλυσης προβλημάτων (λέγοντας πχ δε λύνουμε τα προβλήματά μας με το θυμό ή με το να κλεινόμαστε στο δωμάτιό μας).  Δείξτε την πίστη σας ότι το παιδί σας μπορεί να ανταπεξέλθει στα διάφορα προβλήματά του και δηλώστε του ότι είστε εκεί για να το στηρίξετε σε ό,τι χρειαστεί.  Κρατηθείτε και μην παρέμβετε για να του λύσετε κάθε δυσκολία, γιατί έτσι δε θα μάθει να διαχειρίζεται τα προβλήματά του μόνο του.  

8. Χτίστε την Αξιοπιστία σας

Δυστυχώς ένα συνηθισμένο πρόβλημα στις οικογένειες με παιδιά στην εφηβεία είναι ότι οι έφηβοι δεν εμπιστεύονται τους γονείς τους και δεν τους θεωρούν αξιόπιστους.  Οι έφηβοι θεωρούν ότι οι γονείς είναι περασμένης γενιάς και άρα ανίκανοι να καταλάβουν τι αντιμετωπίζουν οι ίδιοι.  Οι έφηβοι δεν πιστεύουν ότι οι γονείς τους είναι διαθέσιμοι να τους βοηθήσουν και συχνά θεωρούν ότι βρίσκονται σε κάποιο είδος διαμάχης και εμπόλεμης κατάστασης.  Είναι λοιπόν σημαντικό να χτίσετε την αξιοπιστία σας ως γονιός, με καλή επικοινωνία, σεβασμό προς το παιδί, ηρεμία, και κατανόηση των προβλημάτων του (ακόμα και αν δε συμφωνείτε).  Μέσα από γενικές συζητήσεις, με ενδιαφέρον για όσα αγαπάει το παιδί σας και προσέγγιση της εφηβικής κουλτούρας μπορείτε σταδιακά να δημιουργήσετε απόθεμα αξιοπιστίας ώστε το παιδί σας να εμπιστεύεται τη γνώμη σας και να δέχεται το feedback που του δίνετε.

Διαλέξτε αγάπη, ηρεμία, χαρά!

Δρ. Λίζα

Διαβάστε περισσότερα »

Εσείς, πόσο ζωτικό χώρο έχετε;

Ο Ζωτικός χώρος στην ψυχολογική μας ζωή

 

Τι κοινό έχουν ο άντρας που λέει στη γυναίκα του «πάω στο γήπεδο με τα παιδιά» κι εννοεί την αντροπαρέα του, η κοπέλα που λέει στο φίλο της «επιτέλους θέλω ν’ ανασάνω, θα βγω με τα κορίτσια» και ο έφηβος που κλείνει με δύναμη την πόρτα του δωματίου του, φροντίζοντας να κρεμάσει απ’ έξω πινακίδες με νεκροκεφαλές που απαγορεύουν την είσοδο;

            Και τα τρία αυτά άτομα διεκδικούν των ζωτικό τους χώρο!  Η έννοια του ζωτικού χώρου δεν περιορίζεται σε ένα χωρικό πλαίσιο, σε ένα ξεχωριστό δωμάτιο, περισσότερα τετραγωνικά όπου μπορεί κανείς να βρεθεί μόνος, αλλά πρόκειται, κυρίως, για μια ψυχολογική έννοια.  Πρόκειται για την ανάγκη του ανθρώπου να έχει έναν δικό του, απαραβίαστο χώρο, πάντα μιλώντας με ψυχολογικούς όρους, μια ψυχική περιοχή στην οποία μπορεί κανείς ανενόχλητα να είναι ο εαυτός του και να την αξιοποιεί όπως ο ίδιος χρειάζεται κάθε φορά 

 

Ζωτικός Χώρος και Πολιτισμικές Διαφορές

Ο ζωτικός μας χώρος είναι λοιπόν μια υποκειμενική έννοια που ξεκινά και οριοθετείται καταρχήν μέσα μας, αλλά επηρεάζεται και από τις πολιτισμικές επιταγές του κάθε λαού.  Για παράδειγμα, οι Έλληνες και, γενικότερα, οι μεσογειακοί και αραβικοί λαοί, έχουν την τάση της εγγύτητας.  Έτσι, σε μια συνομιλία τα δύο άτομα μπορεί να στέκονται ιδιαίτερα κοντά, να αγγίζονται, αλλά, γενικότερα, ν’ αποφεύγουν να κοιταχτούν στα μάτια.  Σε άλλες κουλτούρες όμως, όπως στις βόρειες ευρωπαϊκές ή την αμερικανική, η φυσική εγγύτητα με τον συνομιλητή δεν είναι επιθυμητή και τα άτομα φροντίζουν να βρίσκονται σε απόσταση «ασφαλείας» μεταξύ τους, σε σημείο που αν ο ένας συνομιλητής την παραβιάσει, ο άλλος να κάνει ένα-δυο βήματα πίσω προκειμένου να διατηρήσει την αρχική απόσταση, συνήθως από ένα ως τρισήμισι μέτρα.  Στις ίδιες κουλτούρες το φιλικό άγγιγμα είναι κάτι που δεν είναι ευρέως αποδεκτό μεταξύ απλών γνωστών και οι άνθρωποι το αποφεύγουν.  Αυτή είναι η οριοθέτηση του ζωτικού χώρου του εαυτού στο χώρο και σε σχέση με τους άλλους ανθρώπους.

 

Η Ψυχολογική Διάσταση του Ζωτικού Χώρου

            Ας περάσουμε όμως στην ψυχολογική διάσταση του ζωτικού χώρου.  Κάθε άτομο έχει την ανάγκη να κατέχει το δικό του νοητό κουβούκλιο γύρω από τη φυσική του ύπαρξη και να μπορεί ν’ απομονώνεται κατά βούληση. Ο άνθρωπος έχει ανάγκη από αυτή την προσωπική του φυσαλίδα που στην ουσία είναι η ελευθερία που απαιτεί κανείς για τον εαυτό του.  Οι επιθυμίες και οι φόβοι, αλλά κυρίως η καλλιέργεια του ποιοί είμαστε συντελείται μέσα σε αυτή την ατομική μας φυσαλίδα.  Έντονα συναισθήματα λύπης, θυμού, εκνευρισμού, εκτός από την εκδήλωσή τους στο περιβάλλον του ατόμου (κάτι το οποίο μπορεί να πάρει αρνητικές διαστάσεις και να επηρεάσει τις σχέσεις του), μπορεί να χρειάζονται έναν δικό τους χώρο εντελώς προσωπικής έκφρασης, έναν χώρο ιδιωτικό και απαραβίαστο από τους άλλους (ακόμα κι όταν αυτοί έχουν καλές προθέσεις).  Η ανάγκη του καθίσει κανείς μόνος του με τον εαυτό του, είτε σε περισυλλογή είτε μυρηκάζοντας κάποιο πρόβλημα, είτε χαλαρώνοντας, μπορεί να είναι εξίσου έντονη με την ανάγκη να ρίξει κανείς μια γροθιά στο μαξιλάρι του ή να φωνάξει την ώρα που κάνει ντους και δεν τον ακούει κανείς, ή να βάλει τα κλάματα μακριά από αδιάκριτα βλέμματα.  Ο ζωτικός χώρος σαν έννοια, λοιπόν, έχει λόγο ύπαρξης στο σπίτι, τη δουλειά, τις σπουδές και τη συναισθηματική μας ζωή.

 

 

Ποια Άτομα Θέλουν να Διατηρούν τις Αποστάσεις από τους Άλλους και Εργασιακός Χώρος

 

            Υπάρχει ένα συγκεκριμένο ψυχολογικό προφίλ που προκαλεί σε ορισμένα άτομα την ιδιαίτερη  ανάγκη να τηρούν τις αποστάσεις, φυσικές, όπως στέκονται στο χώρο, και ψυχολογικές, από τους άλλους.  Τα άτομα αυτά συνήθως έχουν μειωμένη αυτοπεποίθηση και βρίσκονται κάτω από έντονο στρες.  Αλλά και ανταγωνιστικά άτομα που μπαίνουν στη διαδικασία σύγκρισης του εαυτού τους με τον άλλον μπορεί να προτιμήσουν ν’ αποφύγουν τη φυσική και τη συναισθηματική εγγύτητα με το συνομιλητή τους και να διατηρήσουν μια πιο απόμακρη στάση.  Γενικότερα, η προσέγγιση μπορεί να εκληφθεί ως απειλή και επομένως να προκαλέσει στο άτομο την αντίδραση του να αποτραβηχτεί.  Αυτό συμβαίνει συχνά στον εργασιακό χώρο, όπου όλα τα παραπάνω ψυχολογικά χαρακτηριστικά μπορεί να βρίσκουν πρόσφορο έδαφος για την έκφρασή τους και να εντείνονται από πιθανές στρεσογόνες και ανταγωνιστικές συνθήκες εργασίας.

 

Τι Συμβαίνει όταν Παραβιάζεται ο Ζωτικός Χώρος

 

            Από μικρή ηλικία ο άνθρωπος μαθαίνει να απομονώνεται στη φυσαλίδα του για όσο χρειάζεται προκειμένου να ανασυγκροτηθεί και να νιώσει έτοιμος να επιστρέψει στις καθημερινές δραστηριότητες και καθήκοντά του.  Αυτό γίνεται ακόμα και σ’ ένα μικρό σπίτι, γιατί τελικά δεν είναι θέμα χώρου, αλλά θέμα ψυχολογικό.  Ο γονιός πρέπει να μάθει να σέβεται την ανάγκη του παιδιού, που διαγράφεται ιδιαίτερα έντονη στην εφηβική ηλικία, για τέτοιου είδους απομόνωση στην προσωπική του φυσαλίδα.  Ακόμα και αν από φυσικής πλευράς ο χώρος αυτός είναι ένα μικροσκοπικό εφηβικό δωμάτιο, διακοσμημένο σύμφωνα με τα γούστα του εφήβου και όχι βάσει της γονεϊκής λογοκρισίας, ή αν πρόκειται για το χώρο του κρεβατιού του (σε περίπτωση που μοιράζεται το δωμάτιο) με απομόνωση μέσω των ακουστικών του CD player του, η ψυχική διαδικασία που συντελείται είναι κεφαλαιώδης.  Η ανάγκη αυτή του να κλειστεί κανείς στο κουκούλι του για να επεξεργαστεί βασικά ζητήματα που σχετίζονται με τον εαυτό και την ταυτότητα εκφράζεται στην εφηβεία με τα απαγορευτικά σήματα που κολλάνε οι έφηβοι στην πόρτα του δωματίου τους και με την αμείλικτη περιφρούρηση του προσωπικού τους χώρου.  Αν δε μάθει κανείς την έννοια του ζωτικού χώρου από σχετικά μικρή ηλικία, δεν θα ξέρει στη συνέχεια πώς να τον διεκδικήσει, πράγμα που οδηγεί σε προσωπικές και διαπροσωπικές δυσκολίες.

            Οι παραβάσεις του ζωτικού χώρου σε όλες τις ηλικίες δημιουργούν σύγχυση, άγχος, στρες, αλλά και καυγάδες.  Επίσης εμφανίζονται ψυχοχωματικά συμπτώματα, όπως πονοκέφαλοι και γαστρεντερικά προβλήματα.  Η έλλειψη ζωτικού χώρου σε μια σχέση συνεπάγεται μη εξασφάλιση όλων αυτών που ο άνθρωπος θεωρεί απαραίτητα κι επομένως το άτομο υποφέρει και μαζί μ’ αυτό και η σχέση του.

Διαβάστε περισσότερα »

H ψυχολογική διάσταση των εθίμων και των παραδόσεων

H ψυχολογική διάσταση των εθίμων και των παραδόσεων
http://health.in.gr/news/article.asp?lngArticleID=44972
20/4/2008


Δρ Λίζα Βάρβογλη, Ph.D. Ψυχολόγος-Ψυχοθεραπεύτρια, Νευροψυχολόγος

Η μεγάλη γιορτή του Πάσχα φέρνει χαρούμενους συνειρμούς στο μυαλό, με την κατάνυξη της Μεγάλης Εβδομάδας, τις λαμπάδες των πιστών, τα αναστάσιμα πυροτεχνήματα, τις χαρμόσυνες καμπάνες, το πασχαλινό αρνί και τα κόκκινα αβγά, αλλά και την ομορφιά της φύσης που είναι καταπράσινη και ανθισμένη. Το ελληνικό Πάσχα, όπως και οι περισσότερες γιορτές, χαρακτηρίζεται από μια σειρά παραδόσεων κι εθίμων, τα οποία οδηγούν στον εορτασμό της μεγάλης γιορτής.
Πέρα από τα ήθη και έθιμα του τόπου, που συχνά τα συναντάμε διαφοροποιημένα σε διαφορετικές περιοχές της Ελλάδας, κάθε οικογένεια δημιουργεί τα δικά της τελετουργικά και τις ιδιαίτερες οικογενειακές της παραδόσεις που τη χαρακτηρίζουν.

Τι είναι τα οικογενειακά τελετουργικά;
Το οικογενειακό τελετουργικό είναι ένας συμβολικός τρόπος επικοινωνίας που, εξαιτίας της ευχαρίστησης την οποία αντλούν από την επανάληψή του τα μέλη της οικογένειας, καθιερώνεται και με συστηματικό τρόπο επαναλαμβάνεται στο χρόνο.
Μέσα από την ιδιαίτερη σημασία τους και την επαναληπτική φύση τους, τα τελετουργικά συμβάλλουν σε σημαντικό βαθμό στην καθιέρωση καθώς και στη διατήρηση της ομαδικής αίσθησης και του δεσμού μεταξύ των μελών της οικογένειας, η οποία ονομάζεται 'οικογενειακή ταυτότητα'.
Η οικογενειακή ταυτότητα είναι αυτή που προσφέρει τη σφραγίδα της μοναδικότητας και που βοηθά στη σύσφιξη των σχέσεων μεταξύ των μελών της οικογένειας, καθώς επίσης διατηρεί τη μοναδικότητά της και καθορίζει τα όρια από τις άλλες οικογένειες του συγγενικού, φιλικού, ή ευρύτερου κοινωνικού περιβάλλοντος.
Η αίσθηση της οικογενειακής ταυτότητας πολλές φορές συμπυκνώνεται σε μια μόνο φράση 'εμείς έτσι το κάναμε στο σπίτι μας', που οι άνθρωποι χρησιμοποιούν κατά κώρον όταν έρθουν αντιμέτωποι με νέες απαιτήσεις για απλά ζητήματα από το πως να μαγειρέψουν ένα φαγητό μέχρι πιο σύνθετα ζητήματα, όπως πως να γιορτάσουν μια συγκεκριμένη γιορτή.
Τα τελετουργικά λοιπόν σταθεροποιούν την οικογενειακή ταυτότητα σε όλη τη διάρκεια της οικογενειακής ζωής, ξεκαθαρίζοντας τους προσδοκόμενους ρόλους, καθορίζοντας όρια μέσα αλλά κι έξω από την οικογένεια και ορίζοντας κανόνες ώστε όλα τα μέλη της οικογένειας να γνωρίζουν ότι 'έτσι είναι η δική μας οικογένεια'.

Σύγχρονη ζωή και παραδοσιακά ήθη κι έθιμα
Ίσως με μια πρώτη ματιά να φαίνεται σαν μια έντονη αντίθεση, από τη μια μεριά οι απαιτήσεις και οι ρυθμοί της σύγχρονης, τεχνολογικά προηγμένης, ζωής και από την άλλη τα παραδοσιακά ήθη κι έθιμα, που παραπέμπουν σε παλαιότερες εποχές και διαφορετικές κοινωνικές δομές. Στην πραγματικότητα, όμως, πρόκειται για ένα ιδιαίτερα επιτυχημένο 'πάντρεμα' διαφορετικών αναγκών του ανθρώπου σήμερα.
Οι οικογενειακές παραδόσεις είναι σημαντικές για κάθε ηλικιακή ομάδα και, μάλιστα, έχουν διαφορετικό νόημα και βοηθούν σε ξεχωριστές ψυχολογικές λειτουργίες ανάλογα με την ηλικία του μέλους της οικογένειας.
Στην παιδική ηλικία, οι οικογενειακές παραδόσεις και τα τελετουργικά είναι ιδιαίτερα σημαντικά, γιατί συμβάλλουν στην αίσθηση σιγουριάς, συνέχειας και συνέπειας, τόσο απαραραίτη για την ψυχολογική ισορροπία ενός παιδιού.
Τα τελετουργικά αυτά μπορεί να ξεκινούν από κάτι πολύ απλό, όπως για παράδειγμα το να διαβάσει ο γονιός στο παιδί ένα βιβλίο πριν αυτό πέσει για ύπνο, μέχρι και να περιλαμβάνουν πολύ πιο σύνθετα τελετουργικά, τα οποία γίνονται μόνο μία φορά το χρόνο, όπως αυτά που συνδέονται με τον εορτασμό κάποιας μεγάλης γιορτής, όπως το Πάσχα.
Για του εφήβους, οι οικογενειακές παραδόσεις αποτελούν τη συνέχεια από την παιδική τους ηλικία στο δρόμο προς την ενηλικίωση. Η παρουσία των οικογενειακών παραδόσεων βοηθάει τον έφηβο να αναθερμάνει τις σχέσεις του με την οικογένεια αλλά και με τους συγγενείς του.
Μέσα από αυτή την ψυχοκοινωνική διαδικασία, τίθενται ορισμένες προσδοκίες για τον έφηβο, καθώς μεταβαίνει από την παιδική ηλικία στην ενηλικίωση, αλλά και δημιουργούνται οι προϋποθέσεις που του δείχνουν τι σημαίνει η έννοια της οικογενειακής ζωής και των υποχρεώσεων που αυτή συνεπάγεται.
Η περίοδος των γιορτών και οι οικογενειακές παραδόσεις βοηθούν τον έφηβο -ακόμα και αυτόν που περνάει κάποιες δυσκολίες ή κάνει την επανάστασή του- να επανασυνδεθεί με τους γονείς, τους συγγενείς, να ξανανιώσει την οικογενειακή θαλπωρή και να θυμηθεί τις χαρές της παιδικής ηλικίας, μαζί με την υπόσχεση που αυτές ενέχουν, ότι δηλαδή μπορεί να ξαναδημιουργηθούν και σε άλλες φάσεις της ζωής του.
Για τους ενήλικες, η ύπαρξη τελετουργικών και παραδόσεων που διατηρούνται μέσα στην οικογένεια δίνει μια συναισθηματική διάσταση στη διαδικασία, αφού ο ενήλικας διατηρεί αυτά που ο ίδιος έμαθε στο πατρικό του σπίτι και στη συνέχεια τα μεταφέρει στο δικό του σπίτι και οικογένεια.
Από την άλλη, καθώς οι ενήλικες κάνουν παραλλαγές ή προσαρμογές στις οικογενειακές παραδόσεις που κληρονόμησαν από την προηγούμενη γενιά, βάζουν κατά κάποιον τρόπο και τη δική τους σφραγίδα σε αυτό που θα παραδώσουν στην επόμενη γενιά, δηλαδή στα παιδιά τους.
Με αυτό τον τρόπο η οικογενειακή ζωή και παράδοση συνεχίζεται και η ταυτότητα των μελών της οικογένειας διατηρείται.
Για τους ηλικιωμένους, οι οικογενειακές παραδόσεις είναι μια ευκαιρία να προσεγγίσουν τη νεότερη γενιά, τα εγγόνια τους, να τους μεταδώσουν λίγη από τη σοφία και την εμπειρία που έχουν αποκομίσει με τα χρόνια και να συμβάλουν με αυτό τον τρόπο στην ενδυνάμωση των οικογενειακών σχέσεων και δεσμών.
Με λίγα λόγια, η ύπαρξη οικογενειακών παραδόσεων είναι σημαντική για την ψυχολογική συνέχιση μιας οικογένειας και για τη σύνδεση των γενεών της. Η σύναψη σχέσεων και παραδόσεων που τονίζουν τη σημασία του να ανήκει κανείς στη συγκεκριμένη οικογένεια και των υποχρεώσεών του προς αυτή δημιουργεί μια πηγή αγάπης, προσωπική περηφάνειας και αίσθησης ότι ανήκει κάπου, πράγματα που κάνουν τη ζωή σε έναν ταραγμένο κόσμο πιο όμορφη.

Διαβάστε περισσότερα »

Εφηβική αϋπνία: Ένας σιωπηλός εχθρός

Εφηβική αϋπνία: Ένας σιωπηλός εχθρός
http://health.in.gr/news/article.asp?lngArticleID=145822
25/2/2008


Δρ Λίζα Βάρβογλη, Ph.D. Ψυχολόγος-Ψυχοθεραπεύτρια, Νευροψυχολόγος

Κάνοντας τη νύχτα μέρα: Αϋπνία ή Διαφορετικότητα
Πολλοί έφηβοι ξενυχτούν μπροστά στο κομπιούτερ ή την τηλεόραση, αλλάζουν τον βιολογικό τους ρυθμό και κάνουν τη νύχτα μέρα, όπως παραπονιούνται πολλοί γονείς. Αυτό είναι μια συμπεριφορά που σχετίζεται περισσότερο με την επιθυμία τους για ιδιωτικό χώρο και χρόνο και για να τονίσουν τη διαφορετικότητά τους από τα υπόλοιπα μέλη της οικογένειας.
Στην εφηβεία, εποχή μεγάλων σωματικών και ψυχολογικών αλλαγών, βλέπουμε είτε συμπτώματα εκρηκτικής συμπεριφοράς ή απόσυρση. Για πολλούς εφήβους υπάρχει έντονη ψυχική ανάγκη να κάνουν τη δική τους σιωπηλή επανάσταση ώστε να δείξουν στους γονείς του ότι οι ίδιοι είναι κύριοι του εαυτού τους και διαχωρίζουν τη θέση και τις συνήθειές τους από αυτές των ενηλίκων.
Μία από τις πιο χαρακτηριστικές συμπεριφορές σιωπηλής επανάστασης των εφήβων είναι το να κοιμούνται πολύ αργά το βράδυ και να χρησιμοποιούν αυτές τις νυχτερινές ώρες για δικές τους δραστηριότητες. Έτσι, στην περίπτωση αυτή ο έφηβος επιλέγει να μην κοιμηθεί, ενώ αν έπεφτε για ύπνο δε θα είχε καμία δυσκολία στο να αποκοιμηθεί.
Σε αντίθεση με τα παραπάνω, η αϋπνία είναι μία από τις διαταραχές του ύπνου η οποία χαρακτηρίζεται από τη δυσκολία που έχει το άτομο να αποκοιμηθεί, τη δυσκολία να παραμείνει κοιμισμένο ή την τάση να ξυπνάει πάρα πολύ νωρίς. Γενικότερα, στις διαταραχές του ύπνου η ποιότητα του ύπνου είναι πολύ κακή και συνήθως αυτό έχει συνέπειες στις δραστηριότητες και τη διάθεση του ατόμου στη διάρκεια της ημέρας. Έτσι, στην αϋπνία το άτομο επιθυμεί να κοιμηθεί, αλλά δυσκολεύεται να το κάνει.

Χρόνια αϋπνία και πρόβλεψη εφηβικών προβλημάτων
Πρόσφατα πραγματοποιήθηκε μια μεγάλη έρευνα που έγινε στις ΗΠΑ στο Πανεπιστήμιο του Τέξας. Ο καθηγητής Robert E. Roberts και οι συνεργάτες του έκαναν συνεντεύξεις σε πάνω από 3.000 εφήβους και τους ζήτησαν να συμπληρώσουν ερωτηματολόγια σχετικά με την ευκολία ή δυσκολία τους να αποκοιμηθούν, τις συνήθειες του ύπνου τους, την καθυστερημένη έναρξη της φάσης του ύπνου και, γενικά, μελέτησαν σε βάθος τη διάρκεια, την ένταση και τη συχνότητα των συμπτωμάτων της εφηβικής αϋπνίας.
Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι τα συχνότερα προβλήματα που έχουν οι έφηβοι είναι ότι δυσκολεύονται να τους πάρει ο ύπνος και ότι δεν έχουν επαρκή ύπνο. Μετά από ένα χρόνο από την αρχική φάση της έρευνας, βρέθηκε ότι πολλά από τα συμπτώματα της αϋπνίας εξακολουθούσαν να ταλαιπωρούν τους εφήβους. Ιδιαίτερα έντονη βρέθηκε να είναι η κούραση στη διάρκεια της ημέρας και η υπνηλία που απορρέουν από τη νυχτερινή αϋπνία.
Ακόμα, η εφηβική αϋπνία σχετίζεται με την ορμονική λειτουργία, αφού βρέθηκε σημαντικό ποσοστό έφηβων κοριτσιών να έχουν προβλήματα αϋπνίας μετά την έναρξη της έμμηνου ρύσης και όχι πριν από αυτή. Δε βρέθηκαν αντίστοιχες σε νεαρούς έφηβους που να σχετίζονται με την ορμονική τους λειτουργία.
Αυτό που εξέπληξε τους ερευνητές ήταν ότι όσο εντονότερη η αϋπνία των εφήβων που συμμετείχαν στην έρευνα, τόσο πιο έντονα ήταν και τα διάφορα ψυχολογικά προβλήματα που αντιμετώπιζαν λόγω αϋπνίας. Οι επιπτώσεις της αϋπνίας στους εφήβους είναι ανάλογες με αυτές που προέρχονται από διαταραχές όπως η κατάθλιψη, το άγχος και η χρήση ουσιών.

Η αϋπνία ως σύμπτωμα
Αν και η αϋπνία είναι καταχωρημένη επίσημα ως αυτούσια διαταραχή του ύπνου, ωστόσο σε πολλές περιπτώσεις στην εφηβεία είναι σύμπτωμα κάποιου άλλου προβλήματος. Έτσι, έφηβοι που έχουν περάσει μια ερωτική αποτυχία, που αισθάνονται έντονη πίεση και άγχος, που έχουν κατάθλιψη ή γενικά δυσθυμία (κακή διάθεση για μεγάλο χρονικό διάστημα), χαμηλή αυτοεκτίμηση και αρνητική αυτοεικόνα μπορεί να έχουν και δυσκολίες στον ύπνο οι οποίες δεν είναι αυτούσιες, αλλά απορρέουν από αυτά τα άλλα, άλυτα προβλήματα.

Οι επιπτώσεις της αϋπνίας
Η αϋπνία επηρεάζει πολλές εκφάνσεις της συμπεριφοράς των εφήβων: κακή διάθεση, νεύρα, γενικός εκνευρισμός είναι μερικά από τα προβλήματα που ακολουθούν την αϋπνία. Σχολικές δυσκολίες, χαμηλή απόδοση, κακοί βαθμοί, δυσκολίες στη συγκέντρωση και την προσοχή, δυσκολία στη συγκράτηση πληροφοριών και τη μελέτη είναι μερικά άλλα προβλήματα που εμφανίζονται όταν οι έφηβοι έχουν αϋπνία.
Είναι σημαντικό να κατανοήσουν οι γονείς ότι οποιαδήποτε και αν είναι τα αίτια της εφηβικής αϋπνίας καλό θα είναι να συμβουλευθούν έναν ειδικό προκειμένου να διαγνωστούν τα αίτια που την προκαλούν και να δοθούν κατευθύνσεις για τη σωστή διαχείριση του προβλήματος. Μπορεί να χρειαστεί ψυχοθεραπεία ώστε να λυθούν τα προβλήματα που συντηρούν την αϋπνία, μπορεί να χρειαστεί να μάθει ο έφηβος νέες συνήθειες ύπνου ή ένας συνδυασμός των δύο.

Η αϋπνία παχαίνει!
Εμπειρικά είναι από καιρό γνωστό ότι, μετά από μια νύχτα αϋπνίας, τα άτομα νιώθουν για όλη την ημέρα βουλιμία, τσιμπολογάνε φαγητό (συνήθως θερμιδογόνα σνακς) χωρίς να επέρχεται κορεσμός. Πρόσφατες έρευνες έδειξαν ότι, όντως, όταν ο ύπνος είναι ανεπαρκής μπορεί να οδηγήσει σε παχυσαρκία λόγω ορμονικών αλλαγών που αυξάνουν την όρεξη.
Η μεγάλη διάρκεια ύπνου ευνοεί την παραγωγή λεπτίνης, ορμόνη που καταστέλλει την όρεξη και συμβάλλει στη διατήρηση λεπτής σιλουέτας. Αντίθετα, η μικρή διάρκεια ύπνου ευνοεί την παραγωγή μεγάλων ποσοτήτων γκρελίνης, ορμόνη που ανοίγει την όρεξη και ευθύνεται τελικά για την παχυσαρκία.

Η Αμερικανική Ακαδημία της Ιατρικής του Ύπνου (American Academy of Sleep Medicine) προσφέρει ορισμένες βασικές συμβουλές ώστε να αποκτήσουν οι έφηβοι σωστές συνήθειες ύπνου:

• Στοχεύστε σε εννέα ώρες ύπνου κάθε βράδυ. Κοιμηθείτε αρκετά ώστε την επόμενη ημέρα να αισθάνεστε ξεκούραστοι και αναζωογονημένοι
• Προσπαθήστε να χαλαρώσετε πριν τον βραδινό ύπνο. Αποφύγετε έντονη μελέτη, καυγάδες και γυμναστική. Ακόμα και video games και τα παιχνίδια στο κομπιούτερ μπορεί τελικά να προκαλέσουν περισσότερη εγρήγορση και όχι χαλάρωση, όπως πολλοί πιστεύουν.
• Αποφύγετε τα έντονα φώτα. Το σκοτάδι δίνει σήμα στον εγκέφαλο και το σώμα ότι ήρθε η ώρα του ύπνου.
• Το πρωί αξιοποιήστε το φως της ημέρας ώστε να επαναρρυθμίσετε το βιολογικό σας ρολόι για την επόμενη νύχτα και αν είναι δυνατό κάντε άσκηση το πρωί.
• Προσπαθήστε να αναπληρώσετε τον ύπνο που χάσατε. Λίγη ώρα μεσημεριανού ύπνου είναι ένα καλό συμπλήρωμα ή το να κοιμάται κανείς αργά το πρωί τα σαββατοκύριακα.
• Ωστόσο, χρειάζεται προσοχή σε δύο σημεία: όταν κανείς κοιμάται αργά τις αργίες, θα πρέπει να κοιμηθεί μόνο 2-3 ώρες πιο αργή από τη συνηθισμένη ώρα ξυπνήματος που έχει τις καθημερινές, ώστε να μην απορρυθμίσει τον φυσιολογικό του ρυθμό. Ακόμα, χρειάζεται προσοχή ώστε ο μεσημεριανός ύπνος να γίνεται πραγματικά το μεσημέρι και όχι το απόγευμα, γιατί αυτό μπορεί να εμποδίσει τον βραδινό ύπνο.
• Αποφύγετε τα διεγερτικά (καφεϊνη, αναψυκτικά τύπου κόλα) τις απογευματινές ώρες.

Διαβάστε περισσότερα »