Επαινέστε και ενθαρρύνετε το παιδί σας με τον πιο αποτελεσματικό τρόπο!

Δρ. Λίζα Βάρβογλη, Ph.D., Ψυχολόγος-Ψυχοθεραπεύτρια

Επαινέστε και ενθαρρύνετε το παιδί σας με τον πιο αποτελεσματικό τρόπο!

 

Πώς επαινούν συνήθως οι γονείς

Αν παρατηρήσετε γύρω σας, θα προσέξετε ότι οι γονείς συνήθως επαινούν τα παιδιά τους όταν τα πάνε καλά στο σχολείο, όταν διακριθούν σε κάποιο άθλημα, όταν φτιάξουν μια ωραία ζωγραφιά ή κατασκευή, όποτε νομίζουν ότι το παιδί τους έκανε κάποιο κατόρθωμα, ακόμα και αν αυτό είναι το πιο απλό πραγματάκι!

Μόλις λίγο παλαιότερα οι γονείς δεν επαινούσαν τα παιδιά τους, ακόμα και όταν υπήρχε λόγος, επειδή φοβόταν μήπως πάρουν τα μυαλά τους αέρα.  Αντίθετα, σήμερα οι γονείς δίνουν σχεδόν αυτόματα τεράστιες ποσότητες επαίνων, νομίζοντας ότι έτσι χτίζουν την αυτοπεποίθηση των παιδιών τους.  Δυστυχώς, με αυτό τον τρόπο κατορθώνουν ακριβώς το αντίθετο!

Μπορεί το να επαινούμε πολύ τα παιδιά να έχει αρνητικές συνέπειες;

Ο πολύς έπαινος, όταν δεν υπάρχει λόγος ή όταν ο γονιός επαινεί από κεκτημένη ταχύτητα, χωρίς να το εννοεί στην ουσία, ακινητοποιεί το παιδί: το παιδί φοβάται να δοκιμάσει νέα πράγματα ή να πάρει ένα ρίσκο, από φόβο ότι δεν θα καταφέρει να ανταπεξέλθει στις προσδοκίες των γονιών του.

Από την άλλη, όταν ο γονιός διαρκώς επαινεί το παιδί του αυτό έχει κάτι το μειωτικό, με την έννοια ότι το παιδί εισπράττει το μήνυμα ότι θα πρέπει διαρκώς να έχει την έγκριση-αποδοχή των γονιών του και να βασίζεται στη γνώμη τους για να δει αν τα κατάφερε.

Τι γίνεται όταν δίνουμε λίγο έπαινο στα παιδιά;

Το άλλο άκρο,  όταν οι γονείς δεν επαινούν αρκετά το παιδί τους, έχει επίσης αρνητικές συνέπειες.  Το παιδί μπορεί να αισθάνεται διαρκώς ότι δεν είναι αρκετά καλό, μπορεί να προσπαθεί συνέχεια ή ίσως να τα παρατήσει και να αισθάνεται ότι οι γονείς του δε νοιάζονται γι’ αυτό. Χωρίς καθόλου έπαινο, το παιδί δε μαθαίνει να χαίρεται τις επιτυχίες και τις προσπάθειές του, δεν αναπτύσσει εσωτερικό κριτήριο για τις επιδόσεις του και χάνει εν μέρει το κίνητρό του για να προσπαθήσει ακόμα περισσότερο.

Ποια είναι η σωστή δόση στον έπαινο;

ΠΟΙΟΤΗΤΑ και όχι ποσότητα!  Είναι η σύγχρονη επιστημονική απάντηση.  Η ποιότητα του επαίνου που δίνουμε σε ένα παιδί είναι σημαντικότερη από την ποσότητα του επαίνου. Αν ο έπαινος είναι ειλικρινής και επικεντρώνεται στην προσπάθεια του παιδιού και όχι στο αποτέλεσμα, μπορείτε να επαινείτε το παιδί σας κάθε φορά που κάνει κάτι που αξίζει.

Ποιος είναι ο σωστός τρόπος να δίνουμε έπαινο;

Επαινέστε την προσπάθεια.  Επαινέστε την προσπάθεια και όχι απαραιτήτως το αποτέλεσμα, διότι σε πολλές περιπτώσεις ένα παιδί προσπαθεί χωρίς να τα καταφέρνει απολύτως.  Το παιδί που προσπαθεί να τακτοποιήσει/καθαρίσει το δωμάτιο του, προπονείται σκληρά (αλλά δεν παίρνει βραβείο), βοηθάει στο μαγείρεμα, κλπ θα πρέπει να επαινεθεί, γιατί έχει κάνει μια καλή προσπάθεια.

Γιορτάστε τις επιτυχίες του παιδιού, αλλά αποφύγετε να του δώσετε μετρητά.  Βγείτε για φαγητό ή γλυκό κάνετε κάτι που αρέσει στο παιδί σας μετά από σκληρή δουλειά ή επιτυχία του (πχ μετά τις εξετάσεις, μια παράσταση, έναν αγώνα, κλπ) ανεξάρτητα από το αποτέλεσμα.  Με αυτό τον τρόπο γιορτάζετε τη δουλειά, την επιμονή, την αφοσίωση του παιδιού σε αυτό που κάνει και του δημιουργείτε πίστη στον εαυτό του και κίνητρο για να συνεχίσει δυναμικά.

Να είστε συγκεκριμένοι. Αντί να πείτε στο παιδί, «είσαι καταπληκτική ζωγράφος» (που ενδεχομένως να μην είναι και αληθινό!) μπορείτε να πείτε συγκεκριμένα «διαλέγεις πολύ ωραία θέματα στις ζωγραφιές σου και βάζεις θαυμάσια χρώματα».  Όταν λέτε στο παιδι συγκεκριμένα τι κάνει καλά, το βοηθάτε να αναπτύξει τις ικανότητες και τα ταλέντα του.

Να είστε αυθεντικοί και ειλικρινείς. Επαινέστε με ειλικρίνεια, γιατί τα παιδιά καταλαβαίνουν πότε το εννοείτε.  Αν αντιληφθούν ότι δεν είστε ειλικρινείς με τον έπαινο που τους δίνετε, θα χάσετε την εμπιστοσύνη τους.  Ακόμα χειρότερα, μπορεί να αναπτύξουν ανασφάλεια, καθώς δε θα μπορούν να διακρίνουν πάντα τη διαφορά ανάμεσα στο πότε εννοείτε τα θετικά που τους λέτε και πότε όχι.  

Ενθαρρύνετε νέες δραστηριότητες.  Ενθαρρύνετε τα παιδιά σας να δοκιμάσουν νέες δραστηριότητες, εμπειρίες, καταστάσεις, ακόμα και…φαγητά και επιτρέψτε τους να κάνουν λάθη ή να μην τους αρέσει κάτι.

Μην επαινείτε το ολοφάνερο.  Μην το παρακάνετε επαινώντας τα χαρακτηριστικά του παιδιού «είσαι τόσο όμορφο, έξυπνο, καλό, κλπ κλπ» γιατί στο τέλος θα καταντήσουν λέξεις κενές περιεχομένου.

Να επαινείτε όταν το εννοείτε.  Μη λέτε «μπράβο» έτσι, για να πείτε κάτι, αλλά να επαινείτε κάτι συγκεκριμένο.  Αυτό δείχνει στο παιδί ότι ως γονιός αναγνωρίζετε τον κόπο και την προσπάθειά του και ότι καταλαβαίνετε ότι δεν ήταν κάτι γρήγορο και εύκολο για το παιδί.

Επικεντρωθείτε στη διαδικασία.  Να επαινείτε τα παιδιά για τη δουλειά και τον κόπο που καταβάλουν, όχι για μόνο για τα έμφυτα ταλέντα τους.  Μεγάλη σημασία έχει η διαδικασία.  Τελικά, επαινώντας ένα παιδί θέλουμε να του εμφυσήσουμε την ιδέα ότι μπορεί να τα καταφέρει και ότι η προσπάθεια μετράει.

Να επαινείτε δημοσίως, όταν αυτό είναι εφικτό, αλλά να μαλώνετε το παιδί σας κατ’ ιδίαν.

Λέξεις-κλειδιά: παιδί, συμπεριφορά, έπαινος, διαπαιδαγώγηση, οικογένεια, ψυχολογία, παιδοψυχολογία

ΓΙΑ ΚΑΘΕ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΜΕΝΟ:

Αν σας άρεσε αυτό το άρθρο και επιθυμείτε να το αναδημοσιεύσετε, παρακαλώ να συμπεριλάβετε το όνομα και την ιδιότητά μου, τον τίτλο του άρθρου και τη διεύθυνση του συγκεκριμένου ιστολόγιου.

 

Διαβάστε περισσότερα »

Μήπως το παιδί σας είναι πολύ ευαίσθητο; 8 κλειδιά για τους γονείς. Dr. Λίζα Βάρβογλη, Ψυχολόγος-Ψυχοθεραπεύτρια

Μήπως το παιδί σας είναι πολύ ευαίσθητο; 8 κλειδιά για τους γονείς

Μήπως το παιδάκι σας είναι ευαίσθητο; Στεναχωριέται εύκολα, κλαίει με το παραμικρό, δυσκολεύεται με τη διαχείριση των έντονων συναισθημάτων;  Τα ευαίσθητα παιδιά έχουν ανεπτυγμένη την αίσθηση του καθήκοντος, ανησυχούν μήπως δεν κάνουν κάτι καλά ή μήπως τα μαλώσετε και αγχώνονται με μικρά ζητήματα. Μερικές φορές μάλιστα η ευαισθησία τους, πέρα από τον συναισθηματικό τομέα, μπορεί να επεκτείνεται και σε άλλες αισθήσεις: ζορίζονται όταν υπάρχουν δυνατοί ήχοι στο χώρο, δεν τους αρέσει η υφή από διάφορα υφάσματα ή φαγητά (πχ δεν ανέχονται κάλτσες το καταχείμωνο, τους ενοχλεί το μάλλινο πουλόβερ, δεν τρώνε συγκεκριμένα φαγητά, κλπ) και, γενικώς, δυσκολεύονται με κάθε είδους αλλαγή στον κόσμο τους ή τη ρουτίνα τους.

Συχνά τα ευαίσθητα παιδιά έχουν κοινωνικές ευαισθησίες, είναι δειλά και δυσκολεύονται να κάνουν νέες φιλίες ή να δοκιμάσουν καινούργια πράγματα.  Φοβούνται την αποτυχία και τη ντροπή.  Δυσκολεύονται να διαχειριστούν τα συναισθήματά τους και συχνά τα άλλα παιδιά τα βλέπουν ως «το παιδί που κλαίει όλη την ώρα» ή «το παιδάκι που θυμώνει συνέχεια».

Ποιος είναι ο καλύτερος τρόπος για να διαχειριστείτε το ευαίσθητο παιδί;  Εδώ σας προσφέρουμε 8 τρόπους τους οποίους υποστηρίζει η επιστήμη και αν εφαρμόσετε θα δείτε διαφορά.  Το σημαντικό είναι να ο υποστηρίξετε και να το καθοδηγήσετε με ήρεμο και μαλακό, αλλά αποφασιστικό τρόπο.

1. Αποδεχτείτε την ευαισθησία του παιδιού σας

Ξεκαθαρίστε ένα πράγμα μέσα σας: το παιδί σας είναι ευαίσθητο από χαρακτήρα.  Αποδεχτείτε το γεγονός και μην προσπαθείτε να αλλάξετε το χαρακτήρα του παιδιού σας.  Μπορείτε όμως να το βοηθήσετε να μάθει να διαχειρίζεται την ευαισθησία του.  Αντί να θεωρείτε ότι το παιδί σας είναι «γκρινιάρικο και κλαψιάρικο», προσπαθήστε να δείτε τα δυνατά του σημεία και τα προτερήματά του και να χτίσετε σε αυτά.

2. Δώστε χρόνο στο παιδί σας για να ξεκουραστεί

Τα ευαίσθητα παιδιά εξουθενώνονται όταν έχουν να επεξεργαστούν πολλές αισθητηριακές πληροφορίες, όπως πολυκοσμία, έντονους ήχους ή φώτα, πληθώρα ερεθισμάτων, κλπ.  Χρειάζονται παραπάνω χρόνο ξεκούρασης και ηρεμίας.  Δώστε τους το περιθώριο για ένα διάλειμμα και μη βαρυφορτώνετε το πρόγραμμά τους.  Αν το παιδί δεν είναι έτοιμο να μεταβεί σε μία άλλη δραστηριότητα, σεβαστείτε το.  Δοκιμάστε να έχετε μαζί σας μια τσάντα με καλλιτεχνικά υλικά ώστε, όταν χρειάζεται ένα διάλειμμα από το πλήθος, να μπορεί να ασχοληθεί με κάτι δημιουργικό και αντι-στρες.   

3. Θέστε όρια

Πολλές φορές οι γονείς ευαίσθητων παιδιών μπαίνουν στον πειρασμό να μην τηρήσουν τους κανόνες ή να κάνουν τα στραβά μάτια σε αρνητικές συμπεριφορές του παιδιού τους, προκειμένου να μην το στεναχωρήσουν.  Στην πραγματικότητα όμως δε βοηθάνε έτσι το παιδί.  Φυσικά και είναι καλό να είναι ευέλικτοι οι γονείς, πάντα όμως στο πλαίσιο του ότι κάποιοι γενικοί κανόνες τηρούνται.  Αν κανείς βρίσκει συνεχώς δικαιολογίες για το παιδί του, δυστυχώς δεν το προετοιμάζει για τον αληθινό κόσμο του σχολείου και των φίλων και συμβάλλει στο να ζορίζεται ακόμα παραπάνω.

4. Επαινέστε την προσπάθεια

Επαινέστε την προσπάθεια, ενθαρρύνετε τις σωστές συμπεριφορές, γίνεται ο πιο θερμός οπαδός και υποστηρικτής του παιδιού σας!  Επαινώντας την προσπάθεια και όχι απαραιτήτως το τελικό αποτέλεσμα, δίνετε στο παιδί το μήνυμα ότι καλά έκανε και προσπάθησε, ότι είναι κάτι σημαντικό και το αναγνωρίζετε.  Να θυμάστε ότι είναι πολύ προτιμότερο να πείτε το αυθεντικό «μπράβο, αυτή είναι μια πολύ καλή προσπάθεια, παρόλο που αυτό που κάνεις σε ζορίζει», παρά να πείτε ένα ψεύτικο «μπράβο, τέλεια!» όταν δεν είναι τέλειο.  Ξεκαθαρίστε στο παιδί ότι η προσπάθεια και η δουλειά που βάζει σε κάτι είναι σημαντικά, ακόμα και αν το τελικό αποτέλεσμα δεν είναι τέλειο.  Υπενθυμίστε ότι μόνο με δουλειά και εξάσκηση μπορεί κανείς να τελειοποιηθεί.  Επαινέστε το παιδί όταν λέει την αλήθεια, επειδή συχνά τα ευαίσθητα παιδιά καταφεύγουν στα ψέματα για να αποφύγουν το μάλωμα.  Τέλος, θυμηθείτε να επαινέσετε το ευαίσθητο παιδί όταν είναι ‘γενναίο’, όταν δεν έχει ξέσπασμα και διαχειρίζεται καλά την απογοήτευση και το καινούργιο.

5. Προσφέρετε ανταμοιβή

Ανταμείψτε το παιδί σας για να του δημιουργήσετε την αίσθηση ότι κατόρθωσε κάτι σημαντικό.  Τα ευαίσθητα παιδιά μερικές φορές αισθάνονται άσχημα ακόμα και εξαιτίας του τρόπου που διατυπώνεται μια δήλωση.  Για παράδειγμα, αντί να πείτε στο παιδί «δε θα δεις ταινία αν δεν κάνεις πρώτα το μπάνιο σου», είναι προτιμότερο να πείτε «μόλις τελειώσεις το μπάνιο σου θα διαλέξεις ποια ταινία θα δεις».

Δοκιμάστε να βοηθήσετε το ευαίσθητο παιδί δημιουργώντας ένα απλό σύστημα ανταμοιβής: διαλέξτε 2-3 συμπεριφορές που χρειάζονται βελτίωση και κάθε φορά που το παιδί τις επιτυγχάνει κερδίζει ένα αυτοκόλλητο.  Όταν συγκεντρωθεί συγκεκριμένος αριθμός από αυτοκόλλητα, μπορείτε να του πάρετε κάποιο μικρό δωράκι.  Μην ξεχνάτε να επαινείτε κάθε προσπάθεια προς το στόχο!

6. Διδάξτε λέξεις για τα συναισθήματα

Τα ευαίσθητα παιδιά συχνά δυσκολεύονται να εκφράσουν λεκτικά τα συναισθήματά τους και δε διαθέτουν τις κατάλληλες ‘ταμπέλες’ για να τα διαφοροποιήσουν.  Επίσης, σημαντικό είναι εκτός από την αναγνώριση των διαφορετικών συναισθημάτων να μάθουν αποτελεσματικούς τρόπους διαχείρισής τους.

7. Διδάξτε τεχνικές επίλυσης προβλημάτων

Το κάθε παιδί χρειάζεται να γνωρίζει τεχνικές επίλυσης των καθημερινών προβλημάτων της ζωής του, αλλά αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό για τα ευαίσθητα παιδιά, τα οποία αποφεύγουν καταστάσεις όπου δε νιώθουν άνετα ή παίρνουν πολλά ερεθίσματα.  Όταν το ευαίσθητο παιδί έχει διδαχθεί τρόπους να διαχειριστεί τέτοιες καταστάσεις νιώθει μεγαλύτερη εμπιστοσύνη στον εαυτό του και αυξάνονται οι ικανότητες του να ανταπεξέλθει.

8. Φυσικές συνέπειες των πράξεων του παιδιού

Όπως όλα τα παιδιά, έτσι και τα ευαίσθητα παιδιά χρειάζονται ένα σύστημα διαχείρισης της συμπεριφοράς τους, ειδικά όταν αυτή είναι αρνητική.  Είναι λάθος να φοβούνται οι γονείς μήπως χειροτερέψουν την κατάσταση και γι’ αυτό δε διαχειρίζονται την κακή συμπεριφορά του ευαίσθητου παιδιού.  Η καλύτερη προσέγγιση είναι όταν ο γονιός με ηρεμία δείχνει στο παιδί του ποιες είναι οι φυσικές ή λογικές συνέπειες της κακής του συμπεριφοράς.  Για παράδειγμα, όταν το παιδί αρνείται να μαζέψει τα παιχνίδια του, ο γονιός με ήρεμο τρόπο μπορεί να του υπενθυμίσει ότι ο κανόνας λέει «πρώτα μαζεύουμε τα παιχνίδια και μετά βλέπουμε τηλεόραση» και ότι αν το παιδί επιλέξει να μη συμμαζέψει πρώτα, τότε δε θα δει τηλεόραση.  Με αυτό τον τρόπο ο γονιός δεν τιμωρεί, αλλά δείχνει στο παιδί του ότι υπάρχουν φυσικές συνέπειες των πράξεων του.  Οι φυσικές συνέπειες των πράξεων είναι μια πολύ καλή μέθοδος διαπαιδαγώγησης, αφού συνδέει την κακή/λανθασμένη συμπεριφορά άμεσα με τις συνέπειές της.

Λέξεις-κλειδιά: παιδί, συμπεριφορά, διαπαιδαγώγηση, τιμωρία, οικογένεια, ευαισθησία, κλάμα

ΓΙΑ ΚΑΘΕ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΜΕΝΟ:

Αν σας άρεσε αυτό το άρθρο και επιθυμείτε να το αναδημοσιεύσετε, παρακαλώ να συμπεριλάβετε το όνομα και την ιδιότητά μου, τον τίτλο του άρθρου και τη διεύθυνση του συγκεκριμένου ιστολόγιου.

 

Διαβάστε περισσότερα »

Ξέρετε να βάζετε όρια στα παιδιά σας; Dr. Λίζα Βάρβογλη, Ψυχολόγος-Ψυχοθεραπεύτρια

Ξέρετε να βάζετε όρια στα παιδιά σας;

Συχνά ακούμε γονείς να λένε «εγώ αγαπώ τα παιδιά μου και δεν τους βάζω όρια, ας κάνουν ότι θέλουν!».  Είναι όμως σωστό αυτό;  Ως ποιο σημείο οι γονείς πρέπει να είναι χαλαροί και να μη βάζουν όρια;  Θα ξεκινήσω αυτό το άρθρο με ένα πραγματικό περιστατικό.  Ας πούμε ότι το αγόρι στην περίπτωσή μας ονομάζεται Γιώργος.  Κάθε φορά που συναντούσα τη μητέρα του Γιώργου μου έλεγε:

«Αχ, ξέρεις τι ωραία παίζει ο Γιωργάκης με τους φίλους του κάθε απόγευμα μετά το σχολείο μέχρι αργά!» 

«Και πότε του μένει χρόνος για να κάνει τα μαθήματά του;» ρώτησα

«Κάθομαι μαζί του και τον βοηθάω να τα τελειώσει γρήγορα, ξέρω πόσο σημαντικό είναι να βρίσκεται καθημερινά με τους φίλους του το παιδί και δε θέλω να του το στερήσω», απάντησε η μαμά.  «Στο κάτω-κάτω δε με πειράζει να κάθομαι και να κάνω λίγη δουλίτσα με τον Γιώργο».

Τι έχουμε εδώ;  Έναν Γιώργο που είναι ευχαριστημένος από την κοινωνική του ζωή.  Καλό αυτό!  Νομίζετε όμως ότι ο Γιώργος παίρνει το σωστό μήνυμα;  Ότι πρώτα έρχεται η διασκέδαση και μετά οι υποχρεώσεις;  Ότι πάντα θα υπάρχει η μαμά από πίσω για να τον βοηθάει και να τον ξελασπώνει στα δύσκολα; Πώς θα ανταπεξέλθει αυτό το παιδί όταν βρεθεί στο Λύκειο, ή στην εργασία του αργότερα;  Θα έχει κάποιον προϊστάμενο γεμάτο κατανόηση για την κοινωνική ζωή του Γιώργου και θα του επιτρέπει να μην κάνει τη δουλειά του προκειμένου να δει τους φίλους του;

Με το να είναι ένας γονιός πολύ χαλαρός και να μη δίνει στο παιδί του την υπευθυνότητα να διεκπεραιώσει τα καθήκοντά του, αλλά του επιτρέπει να παίζει, του περνάει το μήνυμα ότι οι κανόνες δεν είναι και πολύ σημαντικοί και δε χρειάζεται να τους ακολουθεί.  Αυτή η στάση ζωής όμως δε βοηθάει και πολύ όταν κανείς μεγαλώνει και πρέπει να ανταπεξέλθει σε διάφορα καθήκοντα.

 βοηθάει το παιδί του να ακολουθήσει κάποιους κανόνες, πχ τους δικούς του ή του σχολείου, αλλά, αντίθετα, να το βοηθάει να κάνει αποκλειστικά αυτό που του αρέσει, δηλαδή να παίζει με φίλους στην περίπτωση του Γιώργου,

Από φυσικού τους τα παιδιά τεστάρουν τα όρια που θέτουν οι γονείς και πειραματίζονται- πρόκειται για ένα εξελικτικό στάδιο προς την ωρίμανση.  Ρόλος των γονιών είναι να στηρίζουν, να ενθαρρύνουν τα παιδιά τους αλλά και να τους διδάξουν τη σωστή συμπεριφορά.  Προφανώς είναι προτιμότερο να μάθει κανείς σε μικρή ηλικία και υποστηρικτικό περιβάλλον τις απαιτήσεις της πραγματικότητας και την υπευθυνότητα, παρά να έχει να τα ανακαλύψει με τον δύσκολο τρόπο στην ενήλικη ζωή του.

Όταν οι γονείς διδάσκουν στο παιδί τους ποια είναι τα όρια σε διάφορες περιστάσεις και θέτουν και τηρούν συγκεκριμένους περιορισμούς, στην πραγματικότητα προσφέρουν στο παιδί τους πολύτιμα εργαλεία για την κατοπινή ζωή του.  Μέσα από τη θετική οριοθέτηση (χωρίς τιμωρία ή κακό τρόπο) το παιδί αναπτύσσει τη δική του αίσθηση του τι είναι σωστό και τι λάθος.  Όταν ο γονιός αγαπάει το παιδί του και θέτει όρια, το παιδί αντιλαμβάνεται την αγάπη και κατανοεί τα όρια ως μέρος της ζωής του και όχι σαν κάτι αρνητικό.  Αντίθετα, όταν οι γονείς δε θέτουν όρια τα παιδιά συχνά νιώθουν ότι οι γονείς δεν τα αγαπάνε αρκετά ή ότι δε νοιάζονται γι’ αυτά.

Πώς να θέσετε όρια με θετικό τρόπο

1. Θέστε όρια και τις συνέπειες που θα ακολουθήσουν αν δεν τηρηθούν τα όρια, με τρόπο κατανοητό και ξεκάθαρο από πριν.  Αν τα παιδιά σας είναι σχολικής ηλικίας, μπορούν να συμμετάσχουν στην συζήτηση και να αποφασίσετε μαζί για τα όρια και τις συνέπειες.  Η συμμετοχή τους στη διαδικασία αυτή τα βοηθάει να κατανοήσουν τους κανόνες καλύτερα και να αντιληφθούν τη λογική τους. 

Για παράδειγμα, αν συζητάτε την πολιτική του πόση ώρα θα βλέπει το παιδί τηλεόραση ή DVD ή τι ώρα θα επιστρέφει το παιδί σας από φίλους του μέσα στην εβδομάδα, όταν την άλλη μέρα έχει σχολείο, η συζήτηση μπορεί να πάρει την ακόλουθη μορφή:

«Μαρία, τώρα που μεγάλωσες, η μαμά σου κι εγώ ανησυχούμε για το τι ώρα θα πρέπει να κλείνει η τηλεόραση / να επιστρέφεις στο σπίτι μέσα στην εβδομάδα.  Γιατί νομίζεις ότι βάζουμε ένα όριο στο τι ώρα πρέπει να κλείνει η τηλεόραση / να επιστρέφεις νωρίς στο σπίτι;».

«Μμμ, δεν ξέρω..  Ίσως νομίζετε ότι χρειάζομαι πολύ ύπνο το βράδυ, για να ξυπνάω το πρωί εύκολα για το σχολείο.  Η αλήθεια είναι ότι όταν νυστάζω το πρωί η μέρα μου ξεκινάει με γκρίνια».

«Σωστά το μάντεψες!  Στην ηλικία σου χρειάζεσαι ΧΧΧ ώρες ύπνο κάθε βράδυ για να ξυπνάς φρέσκια και ξεκούραστη το πρωί.  Για να δούμε λοιπόν, για να κοιμάσαι τόσες ώρες τι ώρα θα πρέπει να πηγαίνεις στο κρεβάτι;»

«Κατά τις 10;»

«Χμ, αν το υπολογίσεις, θα δεις ότι αυτό δε σου αφήνει και πολύ χρόνο για ύπνο και καλή ξεκούραση.  Η μαμά σου κι εγώ πιστεύουμε ότι στις 9 είναι καλή ώρα να πας για ύπνο.  Παρασκευή και Σάββατο βράδυ, όμως θα μπορείς να μείνεις πιο αργά, αφού την άλλη μέρα δεν θα έχεις σχολείο.  Πώς σου φαίνεται;».

«Οκ, μου φαίνεται καλή ιδέα.  Οι περισσότερες συμμαθήτριες μου κοιμούνται γύρω στις 9».

«Και αν αργήσεις να κλείσεις την τηλεόραση / να επιστρέψεις από τη φίλη σου, ποιες νομίζεις ότι θα πρέπει να είναι οι συνέπειες;»

«Ξέρω γω;  Να μη δω τηλεόραση το επόμενο βράδυ / να μην πάω στη φίλη μου την επόμενη φορά».

«Κάτι τέτοιο θα είναι μια φυσική συνέπεια της συμπεριφοράς σου.  Ας δώσουμε τα χέρια και ας συμφωνήσουμε, 9 το βράδυ σβήνει το φως και πας για ύπνο».

«Οκ, συμφωνώ».

2. Δείξτε την αγάπη σας με το να είστε συνεπείς σε ό,τι λέτε. Αν κάθε φορά υποκύπτετε και άλλα λέτε και άλλα κάνετε (αντί να επιμείνετε στο να εφαρμοστεί κάποια συμφωνία με το παιδί σας), καταρχήν μπερδεύετε το παιδί σας, δίνοντάς του αντιφατικά μηνύματα! Στην πραγματικότητα έτσι δε δείχνετε πραγματική αγάπη και νοιάξιμο, απλώς φαίνεται ότι κάνετε ό,τι σας βολεύει κάθε φορά, άσχετα με το τι χρειάζεται το παιδί.  Το να είστε επιφανειακά αρεστός είναι η εύκολη λύση, όμως τα παιδιά χρειάζονται σειρά και οργάνωση στη ζωή τους.  Και ποιος άλλος είναι καλύτερος για να προσφέρει κάτι τέτοια εκτός από τον γονιό;

3. Γερή δόση κατανόησης και οριοθέτηση. Βάζω όρια σημαίνει ότι έχω το κουράγιο να πω «όχι» και να το εννοώ, αλλά με μια γενναία δόση κατανόησης.  Αυτό σημαίνει:

• Ξεκινήστε με έναν δυνατό, υποστηρικτικό δεσμό με το παιδί σας, ώστε να ξέρει ότι είστε με το μέρος του.

• Δείτε τα πράγματα και από την πλευρά του παιδιού, και δείξτε του την κατανόησή σας όταν βάζετε όρια.

• Αντισταθείτε στον πειρασμό να είστε εκδικητικοί.  Το να βάλετε όρια είναι υπεραρκετό, από κει και πέρα η κατάσταση μπορεί να σας γυρίσει μπούμερανγκ.

• Δείτε τη ζωή μέσα από τα μάτια του παιδιού σας και βάλτε όρια εκεί που πραγματικά χρειάζεται, ώστε η ζωή με το παιδί σας να περιστρέφεται γύρω από τον γερό σας σύνδεσμο και την ανακάλυψη και λιγότερο γύρω από απαγορεύσεις.

Αλλά μην ξεχνάτε ότι όταν βάλατε έναν όρο και συγκεκριμένα όρια θα πρέπει να τα τηρήσετε.

4. Να θυμάστε ότι το να είστε σταθερός δε σημαίνει ότι είστε κακός. Η σταθερότητα στη συμπεριφορά του γονιού είναι ένα θετικό μοντέλο και για το παιδί, ώστε να καταλάβει ότι κάνουμε αυτό που λέμε και δεν αλλάζουμε γνώμη και στάση κάθε στιγμή.  Ο σταθερός γονιός όμως θα πρέπει να είναι ευγενικός και να δείχνει αγάπη στο παιδί και σεβασμό στην προσωπικότητά του.  Επίσης ο σταθερός γονιός θα πρέπει να είναι δίκαιος.

5. Βάλτε περιορισμούς στη συμπεριφορά, αλλά όχι στα συναισθήματα. Οι περισσότεροι γονείς σε αυτό το σημείο μπερδεύονται… «ναι, αλλά όταν βάζω στο παιδί μου όρια συνήθως έχει ένα ξέσπασμα».  Είναι φυσιολογικό το παιδί να αισθάνεται με τον έναν ή τον άλλον τρόπο σε διάφορες καταστάσεις.  Έργο του γονιού είναι να αποδεχτεί αυτά τα συναισθήματα και να συνεχίσει να αγαπάει το παιδί του, ενώ επιμένει στα όρια.  Με αυτόν τον τρόπο το παιδί διδάσκεται την οριοθέτηση αλλά και την αγάπη, και τα αρνητικά του συναισθήματα επειδή δεν έγινε το δικό του γίνονται πιο υποφερτά.

 

Dr. Λίζα Βάρβογλη, Ψυχολόγος-Ψυχοθεραπεύτρια

Λέξεις-κλειδί: παιδί, ανατροφή, γονείς, όρια, τιμωρία, οικογένεια, διαπαιδαγώγηση

 

Διαβάστε περισσότερα »

O ΘΥΜΟΣ ΣΤΟ ΓΑΜΟ ΚΑΙ ΤΙΣ ΣΧΕΣΕΙΣ. Dr Λίζα Βάρβογλη, PhD

Ο ΘΥΜΟΣ ΣΤΟ ΓΑΜΟ

Ξέρετε ότι…

• Τα μισά από τα ζευγάρια που δεν παίρνουν διαζύγιο δεν είναι ευτυχισμένα;
• Τα δυστυχισμένα ζευγάρια που είναι διαρκώς σε δυσφορία ή κακοποιούν ψυχολογικά, λεκτικά ή και σωματικά ο ένας τον άλλον επηρεάζουν πολύ αρνητικά και με χρόνιες συνέπειες τον εαυτό τους και τα παιδιά τους;
• Η λεκτική ή η σωματική βία είναι πολύ συχνό φαινόμενο, με εμφάνιση περίπου 1 στα 4 ζευγάρια;

Βγαίνουμε, περνάμε καλά, αποφασίζουμε που θα πάμε διακοπές, ποιους φίλους θα δούμε, τα ωραία είναι εύκολα στον γάμο και χρειάζονται απλώς καλή διάθεση και βασική επικοινωνία.  Τι γίνεται όμως με τα δύσκολα;  Μια δεξιότητα που χρειάζεται να αναπτύξουν τα ζευγάρια είναι αυτή που σχετίζεται με τη σωστή έκφραση και διαχείριση του θυμού μέσα στη σχέση.

Όταν δυο άνθρωποι μένουν μαζί και μοιράζονται τη ζωή τους, παντρεμένοι ή όχι, πρέπει να γνωρίζουν ότι είναι φυσικό να βρεθούν σε μικρότερη ή μεγαλύτερη ασυμφωνία και να θυμώσουν ή να εκνευριστούν.  Παρόλο που είναι ιδιαίτερα παρεξηγημένος, ο θυμός είναι ένα φυσιολογικό, υγιές συναίσθημα, το οποίο όμως πρέπει να διαχειριζόμαστε με προσοχή.

Τι είναι ο θυμός  μέσα στο γάμο;

Είναι (α) το έντονο αρνητικό συναίσθημα που νιώθει κάποιος ως αντίδραση στη ματαίωση ή την απογοήτευση ή κάποια άλλη συνθήκη και (β) η παρορμητική συμπεριφορά προς το άλλο άτομο, χωρίς σκέψη.

Παρόλο που ο θυμός είναι ένα από τα συνηθέστερα ανθρώπινα συναισθήματα, λίγοι άνθρωποι γνωρίζον πώς να… θυμώσουν σωστά.  Οι αντιδράσεις θυμού μπορεί να είναι είτε εποικοδομητικές είτε καταστροφικές.  Το να αναγνωρίζουμε τι μας προκαλεί θυμό μπορεί να μας βοηθήσει να βρούμε καλύτερους τρόπους έκφρασης και αντιμετώπισής του.

Τα πρώτα χρόνια του γάμου

Πολλές φορές οι άνθρωποι ‘καταπίνουν’ το θυμό τους στα πρώτα χρόνια του γάμου τους, πιστεύοντας –λανθασμένα- ότι αν τον εκφράσουν θα συμβεί κάτι ανεπανόρθωτο, ή, ελπίζοντας –πάλι λανθασμένα- ότι με μαγικό τρόπο θα συμβεί κάτι και θα διορθωθούν όλα και δε θα υπάρχει λόγος να θυμώνει κανείς.

ΔΕΝ υπάρχει γάμος, ή σχέση, χωρίς θυμό.  Όμως, υπάρχει και γάμος και σχέση όπου ο θυμός εκφράζεται με σωστό τρόπο, ώστε τα μέλη της σχέσης δε πληγώνονται και δεν κακοποιούνται συναισθηματικά.  Συνήθως ο θυμός στο γάμο προκύπτει επειδή τα μέλη του δε συμφωνούν σε κάτι.  Ωστόσο, υπάρχει τρόπος να διαχειριστεί κανείς υγιώς το θυμό του ώστε να βοηθηθεί και να δυναμώσει η σχέση.  Όταν όμως ο θυμός δεν εκφράζεται ούτε ‘λύνεται’ με κάποιον τρόπο, τότε αρχίζουν τα προβλήματα.  Ο άλυτος θυμός είναι η νούμερο 1 αιτία βίας προς ένα άλλο πρόσωπο.  Και εδώ πρέπει να τονίσουμε ότι η επιτυχία ή η αποτυχία ενός γάμου έγγειται σε μεγάλο βαθμό στη διαχείριση του θυμού. 

Τι προκαλεί θυμό στο ζευγάρι;

Εντάσεις, διαφωνίες, θυμός και καυγάδες μέσα στο γάμο προκαλούνται από διαφορές ανάμεσα στα μέλη του ζευγαριού.  Όταν αυτά τα ζητήματα παραμένουν άλυτα και χρονίζουν, τότε οδηγούν σε έλλειψη εμπιστοσύνης, ένταση, φόβο.  Οι περισσότεροι άνθρωποι έχουν μάθει να διαχειρίζονται το θυμό με μη υγιείς τρόπους: είτε με τον να έχουν ξεσπάσματα, είτε με το να τον καταπιέζουν και να μην τον εκφράζουν.

Ο θυμός στο ζευγάρι μπορεί να είναι λογικός ή παράλογος.  Μπορεί να έχει αντικειμενικά αίτια, ή να είναι υποκειμενικός.  Συχνά ο ένας σύντροφος έχει διαφορετικές προσδοκίες από τον άλλο, και αυτό από μόνο του γεννά απογοήτευση, εκνευρισμό, θυμό.  Οι διαφορές στις απόψεις, στα θέματα που θεωρεί καθένας σημαντικά, διαφορές προσωπικότητας καθώς και διαφορές στο τι ελπίζει κανείς να πάρει από τον/τη σύντροφό του οδηγούν στη δημιουργία του αισθήματος του θυμού.

Εκδηλώσεις θυμού στο ζευγάρι

Όταν ένα ζευγάρι έρχεται σε σύγκρουση, θα μάθουν κάποια στιγμή τι μπορούν και τι δε μπορούν να εκφράσουν σχετικά με τον εαυτό τους για να αποφύγουν μελλοντικές συγκρούσεις.

• Κάποια ζευγάρια φωνάζουν, τσακώνονται, απομακρύνονται συναισθηματικά και τελικά έρχονται πιο κοντά, μέχρι να ξαναεμφανιστεί κάποια διαφωνία. 
• Άλλα ζευγάρια πάλι φτάνουν σε ακραίες συμπεριφορές να πληγώνουν ο ένας τον άλλον και να εκδηλώνουν συναισθηματική, λεκτική, ψυχολογική, ή σωματική βία. 
• Για κάποια ζευγάρια η καταπίεση του θυμού είναι το μόνο που ξέρουν να κάνουν.  Αυτά τα ζευγάρι εκδηλώνουν την παθητική-επιθετικότητα, δηλαδή μια τάση να πληγώνουν ο ένας τον άλλον με ύπουλο και πλάγιο τρόπο.  Η καταπίεση του θυμού είναι εξίσου αρνητική με τα παράλογα ξεσπάσματα θυμού, αφού ο άνθρωπος ‘σιγοβράζει’ από θυμό κάτω από την ήρεμη επιφάνεια.

Τι είναι η παθητική-επιθετικότητα;

H παθητική επιθετικότητα είναι ένας μηχανισμός άμυνας που επιτρέπει στους ανθρώπους που δε νιώθουν άνετα να είναι ανοιχτά επιθετικοί ή να αντιτίθενται στου άλλους να παίρνουν αυτό που επιθυμούν παριστάνοντας ότι εξακολουθούν να ευχαριστούν τους άλλους.  Θέλουν να πετύχουν αυτό που επιθυμούν, αλλά ταυτόχρονα θέλουν να είναι αρεστοί και αποδεκτοί από τους άλλους.  Ένα παράδειγμα είναι:

Ο Σύζυγος:  ώρα να φύγουμε.

Η Σύζυγος:  εε, καλά, αγάπη μου, αφού το λες εσύ.. εντάξει… τι να πω.. δε πειράζει, ας φύγουμε.. ό,τι θες εσύ…

Ο Σύζυγος:  τι, δηλαδή;  Μήπως μου λες ότι δε θες να φύγουμε;
Η Σύζυγος:  εε καλά τώρα,  ό,τι πεις εσύ, μη σε στεναχωρήσω που είσαι και κουρασμένος.. 

Το πιθανότερο σενάριο είναι ότι, αν ο σύζυγος δεν αντιληφθεί ότι η σύζυγός του πραγματικά επιθυμεί να μείνει, θα δημιουργηθεί μια άσχημα κατάσταση και για τους δύο: ο σύζυγος θα νομίζει ότι έκανε το σωστό (ρώτησε τη γυναίκα του, αυτή έδωσε το ΟΚ να φύγουν κι έφυγαν), ενώ η σύζυγος θα αισθάνεται αδικημένη, ότι δεν λήφθηκε υπόψη η δική της ανάγκη (να μείνει) κλπ.

Τα σημάδια της παθητικής επιθετικότητας

H παθητική επιθετικότητα αποτελεί ύπουλη εκδήλωση θυμού που εκ πρώτης όψεως δεν είναι εμφανής, γιατί συχνά λαμβάνει χώρα κάτω από ένα ψεύτικο χαμόγελο, ευχάριστο ύφος, ήρεμη ομιλία, κοκ.. 

• Χρόνια κριτική
• Σαρκασμός
• Γκρίνια
• Αδιαφορία
• Συναισθηματική απομάκρυνση
• Κακόγουστο χιούμορ που πληγώνει τον άλλον (συνοδεύεται από το γνωστό «μα εγώ αστεία το είπα…»)
• Σαμποτάρισμα του άλλου
• Σωματοποίηση του θυμού και των αρνητικών συναισθημάτων (με έπιασε πονοκέφαλος)

Πρόκειται για σχετικά ήπιες συμπεριφορές, που όμως όταν γίνονται εσκεμμένα και για μεγάλο χρονικό διάστημα σημαίνει ότι αυτός που τις εκδηλώνει έχει διάφορα άλλα άλυτα θέματα που δεν ξέρει πώς να τα διαχειριστεί.

Πώς διαχειριζόμαστε τον θυμό στο γάμο;

1. Αναγνωρίστε ότι ο θυμός είναι φυσιολογικό συναίσθημα που πρέπει να εκφραστεί με σωστό τρόπο, ώστε να μην πληγωθεί κανείς.
2. Ελάτε στο ίδιο επίπεδο με τον/τη σύντροφό σας και μην υποθέτετε ότι ξέρετε πώς το έτερον ήμισυ σας αισθάνεται.  Ο θυμός και οι συγκρούσεις συχνά δημιουργούνται επειδή το ζευγάρι δε μιλάει για τα συναισθήματά του και κανείς δε γνωρίζει τελικά τι νιώθει ο άλλος.
3. Ξεκινήστε τη συζήτησε με το «Εγώ» (εγώ νιώθω, εγώ χρειάζομαι, κοκ) και όχι κατηγορώντας τον άλλον με το «Εσύ..».
4. Αποφύγετε τα διπλά ή τα μπερδεμένα μηνύματα, λεκτικά ή μη λεκτικά.  Πρόκειται για καταστάσεις όταν κανείς με έναν τρόπο εκφράζει το θυμό του και ταυτόχρονα το αναιρεί.
5. Βεβαιωθείτε ότι είναι ο κατάλληλος χρόνος και τόπος για συζήτηση και ότι ο/η σύντροφος είναι έτοιμος για συζήτηση.
6. Επικεντρωθείτε στα προβλήματα του παρόντος και μην κάνετε γενική κριτική ή καταγραφή όλων των προβλημάτων του παρελθόντος.
7. Μιλήστε με ειλικρίνεια για το πώς αισθάνεστε και ρωτήστε τον άλλον να σας πει πώς αισθάνεται ο ίδιος.
8. Αν έχετε κάποιο πρόβλημα/παράπονο, προτείνετε τουλάχιστον μία εφικτή λύση.  Αναγνωρίστε ότι υπάρχουν διαφορετικές εκδοχές ως προς τη λύση και δεχτείτε κάποιον ικανοποιητικό συμβιβασμό.
9. Δεχτείτε ότι δεν μπορείτε να αλλάξετε τον/τη σύντροφό σας και να τον/την κάνετε ακριβώς σύμφωνα με το πρότυπο που έχετε στο μυαλό σας.
10. Δεχτείτε ότι αν αλλάξετε εσείς τον τρόπο που βλέπετε τα πράγματα και τη συμπεριφορά σας θα αλλάξει αντίδραση/συμπεριφορά και ο/η σύντροφός σας.
11. Αντιληφθείτε ότι οι άνθρωποι που αρνούνται να αλλάξουν ή επιμένουν ότι αυτοί είναι και δεν αλλάζουν, δε μπορούν να έχουν μια στενή σχέση (και αυτό δεν ισχύει μόνο για τον άλλον, αλλά και για τον εαυτό μας!).
12. Μην προσπαθείτε να κερδίσετε, διότι αν ο ένας κερδίσει τότε ο άλλος θα χάσει και αυτό ποτέ δεν είναι ευχάριστο!  Αν το ζευγάρι κατανοήσει ότι καθένας είναι διαφορετικός και ιδιαίτερος και έρχονται πιο κοντά και βγαίνουν κερδισμένοι και οι δύο!
13. Ακόμα και τα ευτυχισμένα ζευγάρια καυγαδίζουν!  Όμως, ξέρουν πώς να σταματούν τις αρνητικές συμπεριφορές και πώς να παρουσιάζουν εναλλακτικές λύσεις, οπότε δεν υπάρχει «θα γίνει αυτό που λέω εγώ επειδή είναι σωστό και το δικό σου είναι λάθος».  Υπάρχει αναγνώριση ότι και ο άλλος έχει δίκαιο ή δικαίωμα στη διαφορετική του άποψη.
14. Τα ευτυχισμένα ζευγάρια ξέρουν πώς να έχουν διαφωνίες και συγκρούσεις αλλά και πότε να σταματήσουν.  Ιδανικά, ο καυγάς πρέπει να σταματήσει όταν και οι δύο είχαν την ευκαιρία να πουν τη γνώμη τους και να θέσουν τις διαφορές τους επί τάπητος.  Στόχος πάντα πρέπει να είναι η επίλυση του προβλήματος ή ο συμβιβασμός σε μια μέση λύση.  Ποτέ όμως δεν πρέπει να γίνεται αυτό μειώνοντας, προσβάλλοντας ή με όποιον τρόπο εξαντλώντας και εξουθενώνοντας ψυχικά τον άλλον.
15. Σεβαστείτε τον εαυτό σας και τον/τη σύντροφό σας!

Διαβάστε περισσότερα »